Thursday, Oct. 18, 2018

ตะกอง.. เอกลักษณ์แห่งลำตะคอง

Written By:

|

2017-06-19

|

Posted In:

ตะกอง.. เอกลักษณ์แห่งลำตะคอง

ตะกอง (Chinese water dragon) หรือที่ชาวบ้านทั่วไปเรียกกันว่า ลั้งหรือ กิ้งก่ายักษ์ ชื่อวิทยาศาสตร์ของตะกอง คือ Physignathus cocincinus ตะกองเป็นสัตว์เลื้อยคลานประเภทกิ้งก่าอยู่ ในวงศ์ Agamidae ที่มีขนาดใหญ่ที่สุดที่พบได้ในประเทศไทย มีรูปร่างทั่วไปคล้ายอีกัวน่าที่พบในอเมริกากลางและอเมริกาใต้

ลักษณะทั่วไป :   ตะกองมีขนาดลำตัวยาวประมาณ 90 – 120 เซนติเมตร ตัวเมียจะมีขนาดเล็กกว่าตัวผู้ราว 10 – 30 เซนติเมตร มีหัวป้อมกว่า และสีของลำตัวเข้มกว่า โดยปกติตะกองมีหัวยาวและแบน หางใหญ่และค่อนข้างยาว มีเกล็ดปกคลุมผิวหนัง โดยเกล็ดบริเวณหัว หลัง และหางมีลักษณะเป็นตุ่มและเรียงตัวห่างกัน และบนหัวทางด้านท้ายทอย หลัง และหางจะมีหนาม (spine)
ที่ยาวเรียงตัวเป็นแถวตามยาวในแนวกลางตัว สีลำตัวปกติของตะกองจะมีสีเขียวเข้ม ดังภาพที่ 1 และสามารถที่จะเปลี่ยนสีให้เข้มขึ้นหรืออ่อนลงตามสภาพแวดล้อมได้ ตะกองที่เป็นวัยอ่อนบางตัว ใต้คางและส่วนหัวจะมีสีม่วงหรือสีฟ้าแลดูสวยงาม ดังภาพที่ 2  และเมื่อโตขึ้นตัวผู้บริเวณส่วนหัวด้านบนจะมีโหนกนูนขึ้นเห็นชัดเจน ส่วนตัวผู้เมียจะมีความนูนน้อยกว่า (สถานีวิจัยสิ่งแวดล้อมสะแกราช: ออนไลน์) และมีอายุ (life span) ตั้งแต่ 10 -15 ปี  (McLeod, L., 2016: ออนไลน์)

ภาพที่ 1 ลักษณะทั่วไปของตะกองที่เป็นตัวเต็มวัย
(ที่มา: https://www.thainationalparks.com/species/chinese-water-dragon)

ภาพที่ 2 ลักษณะทั่วไปของตะกองที่เป็นวัยอ่อน

การแพร่กระจาย : พบที่ประเทศ จีน เวียดนาม ลาว กัมพูชา และในประเทศไทยพบทางภาคตะวันออกและภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ในพื้นที่สถานีวิจัยสิ่งแวดล้อมสะแกราชพบที่ลำห้วยบริเวณเขาสูง  ดังภาพที่ 3

ภาพที่ 3  การแพร่กระจายของตะกองในประเทศไทย
(ที่มา: https://www.thainationalparks.com/species/chinese-water-dragon)

พื้นที่อาศัย :  ตะกองจะอาศัยอยู่บริเวณแนวฝั่งลำห้วยที่มีกลุ่มไม้หนาแน่น อาศัยในกลุ่มไม้ที่เติบโตอยู่ข้างลำห้วยที่ไหลผ่านผืนป่า และเป็นห้วยที่มีน้ำตลอดทั้งปี ดังภาพที่ 4 นอกจากนี้พื้นที่นั้นควรมีอุณหภูมิประมาณ 29 – 31 องศาเซลเซียส ในช่วงกลางวัน ส่วนในช่วงกลางคืน ประมาณ 24 – 27 องศาเซลเซียส (McLeod, L., 2016: ออนไลน์)

 ภาพที่ 4  ลำน้ำลำตะคอง ที่เป็นที่อยู่ของตะกอง ในอุทยานแห่งชาติเขาใหญ่

พฤติกรรม : เวลากลางวันจะหลบซ่อนตัวอยู่ตามค่าคบของต้นไม้หรือในไม้พุ่ม และออกหากินตอนกลางคืน เมื่อตกใจจะวิ่ง 2 ขาได้ โดยหุบขาหน้าไว้แนบชิดลำตัว และโดยปกติเมื่อมีภัยจะกระโจนลงน้ำ และสามารถดำน้ำได้เป็นเวลานาน

ภาพที่ 5 ตะกองจะอาศัยค่าคบไม้หรือในพุ่มไม้ในการหลบซ่อนตัว

อาหาร : อาหารของตะกอง ได้แก่ แมลงชนิดต่าง ๆ ไส้เดือน กบ เขียด ปลาขนาดเล็ก สัตว์เลี้ยงลูกด้วยน้ำนมขนาดเล็ก และผลไม้บางชนิด นอกจากนี้ ยังสามารถดำน้ำจับปลาได้อีกด้วย

ฤดูกาลผสมพันธุ์ :  ตะกองจะมีฤดูกาลผสมพันธุ์และวางไข่ในระหว่าง เดือนเมษายนถึงเดือนพฤษภาคม และในหนึ่งครั้งตะกองตัวเมียจะวางไข่ประมาณ 8 – 12 ฟอง (Chan-ard, T., Parr, J. W.K., and Nabhitabhata, J., 2015) ตะกองจะวางไข่ บริเวณพื้นดินที่มีลักษณะเป็นดินทรายและจะ
ขุดหลุมลึกลงไปประมาณ 12 – 17 เซนติเมตร และกว้างประมาณ 12 – 15 เซนติเมตร

สถานภาพ :  ปัจจุบัน พบตะกองน้อยลงมากเนื่องจากถูกจับเป็นสัตว์เลี้ยง ดังภาพที่ 6 จับเพื่อทำเป็นอาหาร และจากการที่แหล่งที่อยู่อาศัยถูกทำลาย ตะกองจึงจัดเป็นสัตว์ป่าคุ้มครองตามกฎกระทรวง พ.ศ. 2546 ที่ออกตามความในพระราชบัญญัติสงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า พ.ศ. 2535 แต่ไม่มีสถานภาพเพื่อการอนุรักษ์ตามเกณฑ์ของ IUCN (2008)

ภาพที่ 6 การนำตะกองมาเลี้ยงเป็นสัตว์เลี้ยง
(ที่มา: http://www.chinesewaterdragon.net/wp-content/uploads/2012/05/take-chinese-water-dragon-out.jpg)

ตะกอง นิยมนำมาเลี้ยงเป็นสัตว์เลี้ยงของผู้นิยมเลี้ยงสัตว์เลื้อยคลาน แต่ว่าเมื่อเทียบกับอีกัวน่าแล้ว
ตะกองจะเลี้ยงได้ยากกว่า ซึ่งการเลี้ยงตะกองที่เป็นสัตว์คุ้มครองนั้น ตามพระราชบัญญัติสงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า พ.ศ. 2535 ถือว่ามีความผิดตามมาตรา 19 ความว่า ห้ามมิให้ผู้ใดมีไว้ครอบครองซึ่งสัตว์ป่าสงวน สัตว์ป่าคุ้มครอง ซากของสัตว์ป่าสงวน หรือซากของสัตว์ป่าคุ้มครอง เว้นแต่จะเป็นสัตว์ป่าคุ้มครองชนิดที่กำหนดตามมาตรา 17 ที่ได้มาจากการเพาะพันธุ์ หรือซากของสัตว์ป่าดังกล่าว และโดยต้องได้รับอนุญาตจากอธิบดีกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช และต้องปฏิบัติตามข้อกำหนดในกฎกระทรวงและเงื่อนไขที่กำหนดไว้ในใบอนุญาต โดยผู้ใดฝ่าฝืนมาตรา 19 จะได้รับโทษตามมาตรา 47 ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินสี่ปี หรือปรับไม่เกินสี่หมื่นบาทหรือทั้งจำทั้งปรับ

การกระจายตัวในพื้นที่อุทยานแห่งชาติเขาใหญ่
            อุทยานแห่งชาติเขาใหญ่ ประกอบด้วย เทือกเขาสลับซับซ้อนมากมาย เช่น เขาร่ม เขาแหลม เขาเขียว เป็นต้น และมีทุ่งกว้างสลับกับไม้ป่าที่อุดมสมบูรณ์ ทั้งยังเป็นแหล่งกำเนิดของต้นน้ำลำธารที่สำคัญ 5 สาย ได้แก่ แม่น้ำปราจีนบุรี แม่น้ำนครนายก คลอง
ลำตะคอง แม่น้ำลำพระเพลิง และห้วยมวกเหล็ก

ตะกอง เป็นสิ่งมีชีวิตที่อาศัยอยู่บริเวณลำห้วย ทำให้สามารถพบตะกองได้บริเวณคลองลำตะคอง ที่ทอดตัวตั้งแต่ฐานปฏิบัติการคลองอีเฒ่า ผ่านศูนย์บริการนักท่องเที่ยว น้ำตกกองแก้ว ค่ายเยาวชน บริเวณสนามกอล์ฟเก่า น้ำตกผากล้วยไม้ น้ำตกเหวสุวัต น้ำตกเหวไทร น้ำตกเหวประทุน ดังภาพที่ 7 ทำให้สามารถพบตะกองได้ตลอดคลองลำตะคอง และสามารถพบได้บริเวณห้วยสมอปูน คลองเหวนรก คลองท่าด่าน

ภาพที่ 7  เส้นทางน้ำของคลองลำตะคองภายในอุทยานแห่งชาติเขาใหญ่
(ที่มา: http://www.paiduaykan.com/76_province/Northeast/nakhonratchasima/map.gif)

ที่มาของคำว่า “ลำตะคอง”
            แม่น้ำลำตะคองถือเป็นแม่น้ำสายสำคัญของอุทยานแห่งชาติเขาใหญ่ ในอดีตเชื่อกันว่า มีตะกองอาศัยอยู่จำนวนมากบริเวณนี้ ดังภาพที่ 8 จึงเรียกลำน้ำนี้ว่า ลำตะกอง แต่เพี้ยนมาจนกลายเป็น “ลำตะคอง” ในปัจจุบัน

ภาพที่ 8  ตะกองที่อาศัยอยู่ในลำน้ำลำตะคอง ในอุทยานแห่งชาติเขาใหญ่
(ที่มา: https://www.thainationalparks.com/species/chinese-water-dragon)

ภาพที่ 9  ตะกองที่อาศัยอยู่ในลำน้ำลำตะคอง ในอุทยานแห่งชาติเขาใหญ่

ภาพที่ 10  ตะกองที่กำลังลอกคราบ ในอุทยานแห่งชาติเขาใหญ่

ภาพที่ 11  ตะกองที่อาศัยอยู่ในลำน้ำลำตะคอง ในอุทยานแห่งชาติเขาใหญ่
(ที่มา: https://www.thainationalparks.com/species/chinese-water-dragon)

ภาพที่ 12 ตะกองที่อาศัยอยู่ในลำน้ำลำตะคอง ในอุทยานแห่งชาติเขาใหญ่

บทความโดย
น.ส.นภัทสร พวงจันทร์ และ น.ส.นภัสสร มนต์ชัยธนพัฒน์
นิสิตฝึกงานจาก ภาควิชาชีววิทยา สาขาสัตววิทยา
คณะวิทยาศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

[Download]

 

อ้างอิง
ตะกอง. [ออนไลน์]. แหล่งที่มา: https://th.wikipedia.org/wiki/%E0%B8%95%E0%B8%B0%E0%B8%81%
E0%B8%AD%E0%B8%87 [18 มิถุนายน 2560]
สถานีวิจัยสิ่งแวดล้อมสะแกราช. ตะกอง ลั้ง กระท่าง. [ออนไลน์]. แหล่งที่มา: http://www.tistr.or.th/sakaerat/
flora_fauna/REPTILE/REPTILE1/%E0%B8%95%E0%B8%B0%E0%B8%81%E0%B8%AD%E0%B8%87.pdf [18 มิถุนายน 2560]
Chan-ard, T., Parr, J. W.K., and Nabhitabhata, J. 2015. A field guide to the Reptiles of Thailand. United States of America: Oxford University Press.
McLeod, L. 2016. Chinese Water Dragons. [ออนไลน์] แหล่งที่มา: https://www.thespruce.com/chinese-water-dragons-1239191 [18 มิถุนายน 2560]
Thai National Parks. Chinese water dragon. [ออนไลน์]. แหล่งที่มา: https://www.thainationalparks.com/
species/chinese-water-dragon [18 มิถุนายน 2560]

Share This Article

Related News

นกเงือกผู้ช่วยกระจายเมล็ดพันธุ์
ทดลองติดตั้งอุปกรณ์ระวังภัยสัตว์ป่า
แมวป่าในอุทยานแห่งชาติเขาใหญ่

About Author

admin